Pomiary ciśnienia

Podczas każdej wizyty w gabinecie ginekologicznym, kiedy kobieta jest w ciąży, lekarz powinien zmierzyć jej ciśnienie krwi. Pomiary ciśnienia w przebiegu ciąży należą do najbardziej istotnych elementów opieki przedurodzeniowej, ponieważ wiele kobiet miewa problemy nadciśnienia tętniczego krwi. Im bardziej zaawansowana ciąża, tym ryzyko wystąpienia takiego zjawiska wzrasta. Dlatego też należy regularnie kontrolować ciśnienie krwi i nie bagatelizować żadnych oznak nadciśnienia. Pozwoli to na zapewnienie sobie i dziecku prawidłowego przebiegu ciąży.

Lekarz oceni ciśnienie

Już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym, w celu potwierdzenia faktu zajścia w ciążę, ginekolog położnik powinien zmierzyć ciśnienie swojej pacjentce. Pomiar ten stanowi punkt wyjścia dla porównań wyników dokonywanych w dalszych etapach prowadzenia ciąży. Prawidłowa wartość ciśnienia krwi wynosi 120/70mmHg. Najczęściej, w czasie pierwszych 24 tygodni ciąży u przyszłych matek następuje niewielki spadek ciśnienia krwi, a w ostatnim trymestrze – wzrost, ale jest on naprawdę nieznaczny. Jest on przede wszystkim spowodowany zwiększoną ilością krwi, którą w czasie 1 minuty przepompowuje serce. Jest to naturalna sytuacja i w żadnym przypadku nie należy się nią martwić.

Problemy z ciśnieniem w czasie ciąży

Dopuszczalny wskaźnik ciśnienia tętniczego krwi w czasie ciąży wynosi 140/90mmHg. Pamiętajmy, że wysokie ciśnienie może być jednym z pierwszych sygnałów zapowiadających wystąpienie u ciężarnej niebezpiecznego stanu przedrzucawkowego. Około 8% kobiet ciężarnych miewa nadciśnienie ciążowe i jest ono szkodliwe dla matki i jej nienarodzonego dziecka. Jakie mogą być konsekwencje nadciśnienia w trakcie ciąży, które nie jest leczone ani kontrolowane przez lekarza? W najgorszym przypadku może nawet nastąpić zgon pacjentki. Oprócz tak tragicznej konsekwencji mogą wystąpić:
• Przedwczesny poród,
• Zahamowany rozwój płodu,
• Niedotlenienie wewnątrzmaciczne,
• Przedwczesne oddzielenie się łożyska,
• Rzucawka porodowa,
• Napady drgawek,
• Śpiączka,
• Zmiany w tęczówce oka.Przeczytaj również:

• Problem nadciśnienia ciężarnych
• Ciąża wysokiego ryzyka

Owulacja w badaniach USG

W gabinecie ginekologicznym ginekolog położnik przygotowujący pacjentkę do zajścia w ciążę może między innymi monitorować przebieg jej cyklu miesięcznego i wyznaczyć okres owulacji.  Jednocześnie, monitorowanie owulacji poprzez badania USG stosowane są przez ginekologów w przypadku inseminacji domacicznej i wykorzystania innych technik wspomaganego rozrodu w niepłodności, z którą niestety coraz częściej mamy do czynienia.

Dostępne w aptekach i dobrze zaopatrzonych drogeriach testy owulacyjne co prawda również mogą dać wiarygodną odpowiedź na to, czy kobieta przechodzi owulację w danym dniu. Niemniej jednak, najbardziej prawdopodobne wyniki daje monitorowanie stanu kobiety w gabinecie ginekologiczny. Wymaga to powtarzania badań USG i oceny na bieżąco jajeczkowania. Badanie przeprowadzone jest z wykorzystaniem sondy dopochwowej, czyli specjalnej głowicy podłączanej do aparatury USG. Następnie, lekarz ginekolog na monitorze komputera do USG ocenia rozwój pęcherzyków, ich uwidocznienie i mierzy pęcherzyk dominujący. Na podstawie swych obserwacji z badania USG ginekolog położnik jest w stanie ocenić ewentualną owulację pęcherzyka i możliwość jego zapłodnienia.

Kontrola owulacji poprzez badania USG odpowiada też na pytanie, czy wszystkie narządy rodne kobiety są w dobrym stanie zdrowotnym i czy działają w sposób odpowiadający pęcherzykowi owulacyjnemu. Sama owulacja jest niezbędna do zapłodnienia komórki jajowej, ale jednocześnie potrzebny jest też wzrost błony śluzowej macicy, czyli endometrium, aby zapłodniona komórka miała szansę się zagnieździć w macicy.

Jak często wykonywane jest badanie USG?

Podczas monitorowania jajeczkowania u kobiety starającej się o zajście w ciążę, pierwsze badanie wykonywane jest w 10 dniu cyklu, licząc od pierwszego dnia krwawienia miesiączkowego. Następne badania i ich częstotliwość są uzależnione od pierwszej oceny

 Przeczytaj również:

• Staramy się o dziecko – metoda termiczna
• Czym jest połóg?

Dokładność badań

USG 3D jest znacznie bardziej dokładne, niż USG 2D, choć dobry lekarz ginekolog położnik, który prowadzi ciążę pacjentki i ma doświadczenie w swoim zawodzie, powinien podczas obu USG zauważyć pewne nieprawidłowości i zareagować na nie w sposób właściwy.

Historia pacjentki

Podczas wykonywania standardowego badania ultrasonograficznego u pacjentki w 18-tygodniu ciąży, w związku z odczuwaną przez kobietę ostrą kolką nerkową, zauważono nieprawidłowość w rozwoju płodu. Ginekolog położnik dostrzegł na ekranie monitora USG powiększoną prawą nerkę dziecka. Początkowo sądzono, że mogą to być powikłania związane z kolką nerkową pacjentki. Po 2 tygodniach wykonano kolejne badanie USG, ale nie przyniosło ono dobrych wyników. Nerka dziecka była jeszcze większa niż uprzednio. Pacjentkę skierowano na dokładne badania USG 3D u jednego z doświadczonych ginekologów położników.

Diagnoza

Po wykonaniu drobiazgowego badania w technologii USG 3D stwierdzono prawostronne wodonercze u dziecka. Przyszła matka w związku z tym została skierowana do szpitala, gdzie poddana została zabiegowi odbarczania, amniopunkcji i uzupełnienia wód płodowych. Dziecko urodziło się w 35 tygodniu ciąży w bardzo dobrej kondycji. Musiało zostać jednak przeniesione w kilka dni po urodzeniu na oddział chirurgii dziecięcej, gdzie przeszło operacje, ponieważ wada nerki okazała się być bardzo poważna. Nerka została wycięta a moczowód wyłoniony. Dziecko żyje, ale musi brać leki i pozostawać pod stałą kontrolą lekarską. Gdyby nie dokładne badania ultrasonograficzne lekarze ginekolodzy położnicy nie byliby naszykowani na przyjście na świat chorego dziecka z prawostronnym wodonerczem. Ich szybka reakcja najprawdopodobniej zadecydowała o tym, że chłopczyk żyje.Przeczytaj również:

• Konsultacja genetyczna w trakcie ciąży
• Kontrolowanie owulacji przy staraniu się o dziecko

Pomiary podczas USG

W trakcie wykonywania badania ultrasonograficznego trójwymiarowego lub dwuwymiarowego, ginekolog położnik dokonuje pomiarów biometrycznych. Jednocześnie ocenia:
• Łożysko,
• Pępowinę,
• Płyn owodniowy.

Możliwe jest podczas zwyczajnych badań USG wytypowanie przyszłych matek, których płody narażone są na wystąpienie pewnych wad genetycznych. Jeśli istnieje takie podejrzenie, lekarz na ogół zleca bardziej szczegółowe badania, które potwierdzą lub zaprzeczą diagnozie. Badanie USG 3D, choć jest bardzo nowoczesne i dokładne, to nie stawia jednoznacznej diagnozy dotyczącej płodu. Jest jedynie podstawą do wyłonienia grupy kobiet o podwyższonym ryzyku.

Konsultacja genetyczna kobiety ciężarnej

Jeśli w wyniku badania ultrasonograficznego w pierwszym trymestrze ciąży lekarz ma podejrzenie aberracji chromosomowej, czyli wynik badania jest nieprawidłowy, wówczas pacjentka zostanie skierowana na konsultację genetyczną.

Istnieją też inne wskazania do dokonania szczegółowych badań genetycznych kobiety ciężarnej i jej nienarodzonego dziecka. Do porady genetycznej są skierowane pacjentki, spełniające kryterium podejrzenia choroby genetycznej płodu.

Pacjentki powinny odbyć konsultację genetyczną, jeśli:
• Przekroczyły 35 rok życia, wówczas konieczna jest diagnostyka prenatalna,
• Są narażone na działanie teratogenów,
• W przeszłości doświadczyły częstych, samoistnych poronień lub bezpłodności,
• Są spokrewnione w pewien sposób z ojcem dziecka,
• Posiadają wady wrodzone lub upośledzenia umysłowe,
• Mają chorobę genetyczną lub podejrzenie występowania choroby o podłożu genetycznym.

Podczas badania ultrasonograficznego lekarz powinien zwrócić uwagę na objawy, które są związane z zaburzeniami genetycznymi, m.in. na:

• stopy końsko-szpotawe – z trisomią 13 i trisomią 18,
• duże łożysko -triploidia,
• nadmiar skóry na karku- zespól Turnera lub trisomia 21.

Stwierdzenie tych objawów jest wskazaniem do odbycia konsultacji genetycznej.Przeczytaj również:

• Zespół Downa grupa ryzyka
• Nieinwazyjne badania prenatalne w ciąży

Wysokie standardy medyczne

Opieka diabetologiczna w dzisiejszych czasach jest bardzo dobra, choć nie można oczekiwać, że ciąża w przypadku osób z cukrzycą będzie przebiegała dokładnie tak samo, jak u zdrowych kobiet. Lekarze zawsze uznają ciążę u pacjentek chorujących na cukrzycę, za ciążę podwyższonego ryzyka. Pacjentka musi więc pozostawiać w ciągu całej ciąży pod stałą opieką lekarską. Konsultacje nie tylko z ginekologiem i diabetologiem, ale i z lekarzami innych specjalizacji, są przy tym koniecznością.

Cukrzyca może nieść za sobą groźne powikłania dla przyszłej matki i jej nienarodzonego dziecka. Rozwój medycyny jednak sprawił, że coraz więcej kobiet z cukrzycą rodzi zupełnie zdrowe dzieci.

Planowanie ciąży

Kluczem do sukcesu w tym przypadku jest odpowiednie zaplanowanie ciąży. Przed i w czasie ciąży należy u pacjentki z cukrzycą osiągnąć tzw. stan prawie normoglikemii. Oznacza on wyrównanie poziomu cukru we krwi i utrzymywanie go przed zajściem kobiety w ciążę i przez 9 miesięcy oczekiwania na przyjście na świat dziecka. Aby osiągnięcie tego stanu było możliwe, konieczne jest roztoczenie nad kobietą z cukrzycą wielospecjalistycznej opieki. Również płód jej wymaga. Konieczne jest zaangażowanie:
• Ginekologa – położnika, dla którego prowadzenie ciąży z powikłaniami wywołanymi cukrzycą jest znanym zagadnieniem,
• Dietetyka,
• Diabetologa,
• Neonatologa.

Na rozwój ciąży i samego dziecka źle wpływa wartość glikemii i jej wahania. Stosowanie niektórych leków w cukrzycy może negatywnie wpłynąć na rozwój płodu, zwłaszcza w pierwszych tygodniach ciąży. Dlatego też kobiet z cukrzycą powinny powiadomić swojego lekarza prowadzącego o planach macierzyńskich. Wówczas wraz z ginekologiem położnikiem diabetolog opracuje najlepszy plan przygotowań do zajścia w ciążę oraz jej prowadzenia w przyszłości. Być może będzie istniała konieczność stosowania leków bezpiecznych dla kobiet ciężarnych i odstawienia dotychczasowych.Przeczytaj również:

• Ciąża zagrożona
• Czy witaminy w ciąży są konieczne?

Kto jest narażony?

Wedle powszechnej opinii, na urodzenie chorego dziecka z zespołem Downa narażone są przede wszystkim starsze matki, po ukończeniu przez nie 35. roku życia. Nic bardziej mylnego. Gabinety ginekologiczne oraz sami lekarze podają, że około 70%, a więc większości dzieci chorych na zespół Downa, przychodzi na świat w przypadku młodych matek.

Badania wykrywające zespół Downa

Zespół Downa u dziecka w łonie matki lekarz ginekolog położnik może wykryć już w trakcie zwykłego, rutynowego badania USG. Później wykonywany jest jeszcze test PAPP. Oba badania muszą być zrealizowane w pierwszym trymestrze ciąży, dokładnie pomiędzy 11 a 14 tygodniem. Wskazane badania są w stanie z dużym, 99% prawdopodobieństwem wykluczyć istnienie chorób genetycznych u dziecka, w tym przede wszystkim zespołu Downa. Jeśli tylko w toku nieinwazyjnych badań prenatalnych ginekolog położnik wykryje jakiekolwiek nieprawidłowości, skieruje on pacjentkę na amniopunkcję bądź biopsję, która potwierdzi lub wykluczy podejrzenie choroby genetycznej u płodu.

Ryzykowne badania

Część ciężarnych pomimo ryzyka wystąpienia u ich dziecka zespołu Downa, nie decyduje się na wykonanie w trakcie ciąży inwazyjnych badań prenatalnych z uwagi na niebezpieczeństwo poronienia. Wynosi ono zaledwie od 0,5 do 1%, ale zawsze takie powikłanie może zostać wywołane właśnie przez inwazyjne badania prenatalne. Ginekolodzy położnicy oceniają, że takie ryzyko jest niewielkie, zwłaszcza w porównaniu do zalet, jakie mają badania. Dzięki nim można wykryć wiele poważnych chorób.
Zalecenia inwazyjnych badań prenatalnych
Na takie badania na ogół kierowane są kobiety ciężarne, które:
• Wcześniej urodziły dziecko z wadami genetycznymi,
• Wcześniej poroniły,
• Skończyły 35. rok życia,
• Mają w rodzinie przypadki chorób genetycznych,
• Mają niepokojące wyniki badań nieinwazyjnych.

W taki oto sposób wyznaczona jest też grupa ryzyka kobiet ciężarnych, u których dzieci istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia wady genetycznej, takiej jak zespół Downa.Przeczytaj również:

• Nieinwazyjne badania prenatalne w ciąży
• Konsultacja genetyczna w trakcie ciąży

Prawdopodobna data porodu

Z dużym prawdopodobieństwem datę porodu oblicza się na podstawie zależności zachodzących w cyklu miesiączkowym każdej kobiety. Obliczenia te nie powinny nastręczać kłopotu nawet tym przyszłym mamom, które nie są zbyt dobre w rachunkach. Najpierw należy określić datę pierwszego dnia ostatniej miesiączki. Od tej daty odejmuje się trzy miesiące, a następnie dolicza się do niej 7 dni i jeden rok.

Jeśli więc ostatnia miesiączka rozpoczęła się 20 stycznia 2009 roku to wyliczenia będą wyglądały następująco:

20 stycznia 2009 – 3 miesiące + 7 dni + 1 rok = 27 października 2010 roku. Jest to przypuszczalna data porodu dla kobiety, która w taki sposób określiła datę ostatniej miesiączki.

Termin porodu a data poczęcia dziecka

Jeśli kobieta jest w 100% przekonana o tym, kiedy doszło u niej do zapłodnienia, również na podstawie takiej daty będzie w stanie obliczyć prawdopodobny termin porodu. Od daty poczęcia odejmuje się 3 miesiące i 7 dni, a następnie dodaje się do niej rok.

W przypadku, gdy do zapłodnienia doszło 14 lutego 2009 roku to obliczenia dotyczące daty porodu będą się kształtowały w taki oto sposób:

14 luty 2009 – 3 miesiące – 7 dni + 1 rok = 7 listopada 2010 roku.

Obie metody wskazywania daty porodu najlepiej pasują do kobiet, które miały wcześnie regularne cykle owulacyjne, trwające po 28 dni każdy.

Przypuszczalny czasookres terminu porodu

Warto podkreślić przy tym, że niezależnie od przyjętej metodologii wykonywania obliczeń terminu porodu, zawsze mają one charakter orientacyjny, a nie absolutny. W wyznaczonym terminie porodu rodzi się tylko co dwudzieste dziecko. Prawdziwy poród może nastąpić w 7 lub nawet 10 dni przed lub po wyliczonej dacie. Dzieci dojrzewają w różnym tempie w łonie matki, dlatego też jedne mogą urodzić się już w 38 tygodniu ciąży, a inne, dopiero w okolicach 42 tygodnia ciąży.Przeczytaj również:

• Czym jest połóg?
• Zespół Downa grupa ryzyka

Normalne objawy

Zawroty głowy, podobnie jak uczucie omdlenia, suchość w ustach, czy zaburzenia widzenia, są normalnymi objawami ciąży. Najczęściej możemy mieć z nimi do czynienia w pierwszym trymestrze ciąży, łącznie z mdłościami i wymiotami. Zdarza się jednak w pewnej grupie ciężarnych, że utrzymują się one nie tylko na początku ciąży, ale przez całe 9 miesięcy.

Przyczyny zawrotów głowy

Najczęstszą przyczyną zawrotów głowy są:

• Zaburzenia gospodarki hormonalnej, towarzyszące okresowi ciąży,
• Niskie ciśnienie i związane z nim zmiany w naczyniach krwionośnych,
• Niski poziom cukru we krwi.

Zmniejszenie ciśnienia krwi jest konieczne, aby zapewnić dziecku napływ świeżej krwi. U matki krew zaczyna wolniej krążyć w żyłach, ponieważ musi być pompowana do drugiej osoby. Organizm jest często przez to przeciążony i wówczas pojawiają się niekiedy zawroty głowy. Kobieta może odczuwać osłabienie, połączone z objawami omdlenia.

Najczęściej zawroty głowy pojawiają się u pań, które mają żylaki, cierpią na anemię lub cukrzycę.

Zawroty głowy w II trymestrze ciąży

Jeśli zawroty głowy pojawiają się dopiero w II trymestrze ciąży, mogą być one spowodowane uciskiem macicy na naczynia krwionośne. Im większe dziecko, tym większy też wywiera ono nacisk na żyły. To tłumaczy wolniejszy przepływ krwi z dolnych części ciała do serca.

Jak radzić sobie z zawrotami głowy?

Panie, które w czasie ciąży zmuszone są zmagać się z zawrotami głowy przez całe 9 miesięcy, muszą w pewien sposób im przeciwdziałać. Nie są to incydentalne objawy, zdarzające się rzadko, dlatego warto poznać metody unikania zawrotów głowy. Oto one:

• Unikanie stania przez długi czas,
• Częste poruszanie stopami, co wpływa na lepsze krążenie krwi,
• Regularne jedzenie zdrowych posiłków,
• Unikanie gorących kąpieli,
• Unikanie długiego leżenia na plecach,
• Spożywanie witamin i żelaza.

 Przeczytaj również:

• Ciąża wysokiego ryzyka
• Bóle brzucha w ciąży

Wypoczynek jest ważnym elementem profilaktyki w czasie ciąży, niemniej jednak u wielu kobiet występują poważne problemy z zasypianiem i w ogóle – ze spaniem.

Powody problemów ze spaniem w trakcie ciąży

Istnieje wiele przyczyn takiego stanu rzeczy. Przede wszystkim, kłopoty związane ze snem mogą być spowodowane:
• Rosnącym brzuchem – trudno jest przybrać w ostatnich miesiącach ciąży pozycję w łóżku, która byłaby komfortowa dla przyszłej mamy.
• Aktywnością dziecka – w trakcie odpoczynku i snu dziecko najwięcej się rusza. Codzienne chodzenie mamy kołysze go natomiast do snu.
• Hormonami płciowymi – w czasie ciąży w organizmie przyszłej matki zachodzi bardzo wiele zmian, które mogą wywoływać bezsenność.
• Potrzebą częstego oddawania moczu – nacisk na pęcherz moczowy wywołany rosnąc macicą powoduje, że kobieta nawet w trakcie nocy często musi chodzi do toalety.

Porady dotyczące zasypiania

Większe gabaryty ciała niewątpliwie utrudniają ciężarnej zaśnięcie, ponieważ nie może ona znaleźć optymalnej pozycji do spania. Najlepiej jest położyć się na boku. Przy bólach kręgosłupa może pomóc poduszka włożona pomiędzy kolana. Da ona podparcie dolnej części pleców, co pozwoli na przybranie wygodnej pozycji i zaśnięcie. Poduszki mogą być pomocne w ułożeniu całego ciała tak, aby było to najbardziej komfortowe dla ciężarnej.

Dziecko podczas nocy, kiedy matka odpoczywa, wykonuje zwiększoną ilość ruchów, które mogą ją obudzić. Niewiele niestety można z tym zrobić. Powinniśmy się tylko cieszyć, że dziecko się porusza, ponieważ jest to oznaka jego zdrowego rozwoju.

Z problemem częstego oddawania moczu w trakcie każdej nocy trudno sobie poradzić. Kobieta oczekująca dziecka może budzić się nawet co 30 minut z potrzebą pójścia do toalety. Należy więc zdecydowanie ograniczyć ilość spożywanych napojów tuż przed położeniem się do łóżka.Przeczytaj również:

• Bóle kręgosłupa w czasie ciąży
• Możliwości ułożenia dziecka w brzuchu matki

Przyczyny zagrożenia ciąży

Prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań w trakcie ciąży, a tym samym zdiagnozowanie ciąży zagrożonej u kobiety związane jest z wieloma czynnikami, do których zalicza się:
• Zdrowie kobiety,
• Prowadzony styl życia,
• Wagę,
• Wiek,
• Historię rodziny,
• Pochodzenie etniczne.

Ciąża zagrożona oznacza, że może ona zakończyć się poronieniem, przedwczesnym porodem lub urodzeniem dziecka z niską wagą urodzeniową. Jednocześnie, przyszła matka mająca ciążę zagrożoną może urodzić całkiem zdrowe dziecko, jeśli zachowa odpowiednie środki ostrożności i będzie pod stałą opieką lekarską. Kobieta w ciąży powinna być w pełni świadoma czynników, jakie zagrażają rozwojowi dziecka.

Rozwój medycyny spowodował, że nawet dzieci urodzone przedwcześnie mogą przeżyć, ale niestety są one jednocześnie narażone na wiele chorób, w tym chorób serca, oczu, płuc i chorób psychicznych. Dziecko urodzone przed terminem, albo posiadające niską wagę urodzeniową może mieć opóźnienia w rozwoju.

Powodem wystąpienia ciąży zagrożonej jest m.in. cukrzyca matki. Stan zdrowia kobiety z cukrzycą może wpłynąć negatywnie na rozwój i zdrowie jej dziecka.

Zmniejszenie ryzyka powikłań

Kobiety posiadające pewne obciążenia zdrowotne mogą zminimalizować ryzyko wystąpienia powikłań w ciąży, dzięki prowadzeniu zdrowego stylu życia. Muszą one ściśle stosować się do zaleceń lekarza prowadzącego ciążę. Dobre nawyki i stała kontrola lekarska mogą spowodować, że kobieta urodzi całkowicie zdrowe dziecko.

Jeśli kobieta mająca cukrzycę lub też mająca inne obciążenia zwiększające ryzyko wystąpienia ciąży zagrożonej, chciałaby starać się o dziecko, powinna poinformować o tym fakcie swojego lekarza. Dzięki temu wypracuje on najlepszy system leczenia, który nie będzie szkodliwy dla dziecka i matki.Przeczytaj również:

• Zespół Downa grupa ryzyka
• Ciąża wysokiego ryzyka